|
Początkowo zwana ulicą Św. Jana, od połowy w XVII Canonicza seu Jezuicka, Jezuicka. Biegnie od
pd.-wsch. naroża Rynku do placyku na miejscu d. cmentarza kolegiackiego (ul.
Kanonia). Choć to niewielka uliczka, zalicza się ją do najważniejszych na Starym Mieście. Liczyła w w. XV sześć posesji po stronie
wschodniej i trzy po stronie zachodniej, pierwsze wzmianki o kamienicach w 1445, 1462.
Początkowo zamieszkiwali tu głównie mieszczanie i duchowieństwo wyższej hierarchii kościelnej. Uliczka zaciszna w pewnym oddaleniu od ruchliwych ulic handlowych, stała się też siedzibą biskupów poznańskich (1547 - nr 6/72). Dla wyjaśnienia trzeba dodać, że Warszawa od początku swoich dziejów do 1798 roku należała do diecezji poznańskiej. Od 1597 i po pożarze 1607 jezuici wykupują posesje po zach. stronie ulicy, lokując tu kolegium, a w jednej z kamienic po stronie. wsch. umieszczają 1676 szkołę.
Zasadnicze zmiany architektoniczne nastąpiły w pierwszej połowie w. XVIII: ze scalonych czterech kamienic po stronie zach. powstał 1729-32 gmach kolegium (nr 1 /3,
hip. 74), tworzący całą pierzeję ulicy, a po jej stronie przeciwnej trzy kamienice przekształcono na budynek szkolny (Gimnazjum
Zaluscianum, nr 4, hip. 73). Po kasacie zakonu 1773 budynki jezuickie przejęła Komisja Edukacji Narodowej, w ciągu w. XIX przeszły na własność rządu.
Przez ponad dwa wieki młodzież szkolna ożywiała i rozweselała ulicę Jezuicką,
wg. opisów Jędrzeja Kitowicza dochodziło tu do wielu uczniowskich swawoli, wesołych zaczepek przechodniów, a nawet napaści. Rodzice uczniów tłumnie przychodzili do szkół Jezuickich na popisy krasomówstwa, "na teatr" i na "dialogi" czyli dzisiejsze "wywiadówki".
W ciągu wieków XVII i XVIII Jezuicka była ulicą elitarną, zamieszkałą głównie przez duchowieństwo, w połowie XVIII w zamieszkiwali tu tylko dwaj kupcy i ani jeden rzemieślnik.
Spośród artystów zamieszkiwali tu: architekt królewski Jakub Kubicki i rzeźbiarz Franciszek Pinck - twórca pomnika
Sobieskiego.
Wszystkie budynki spalone w 1944, odbudowano w latach 1953-59.
|