ulica Krzywe Koło

       

S30 28 26 24 22        20 18 16    brama 14a

 Krzywe Koło

N
o
w
o
m
i
e
j
s
k
a

        9     7     5          3
                                                         
                                                     
                                                         1

K
r
z
y
w
e

K
o
ł
o

   14
   12
  
10
      8
  
  6a
      6 
  
   4
      2
Kamienne Schodki

Rynek Starego Miasta

S - sklep spożywczy

Nazwa - platea Curvae Rotae, ulica Krzywego Koła - wynikająca z formy przebiegu ulicy, o dwu odcinkach równoległych do załamujących się pod kątem prostym murów obronnych. Wybiega ona ku północy z północno-wschodniego naroża Rynku, następnie zakręca ku zachodowi i dochodzi do ul. Nowomiejskiej.  
Zabudowa po stronie nieparzystej - oficyny mieszkalne i gospodarcze - powstała na tyłach działek bloku rynkowego Strony Dekerta, dla którego Krzywe Koło było ulicą gospodarczą. Po stronie parzystej, zewnętrznej, zabudowa oddzielona początkowo od murów obronnych uliczką, z biegiem czasu zabudowaną. W wieku XV przy ulicy znajdowało się 19 działek z budynkami drewnianymi, z wyjątkiem zapewne najstarszego na warszawskim Starym Mieście domu murowanego (nr 3, hip. 184), z w. XIV może pierwszej siedziby wójtów. Oprócz domów mieszkalnych Krzywe Koło miało w drugiej połowie XV wieku 2 słodownie oraz ogród w posesji narożnej (przy Nowomiejskiej). Działki były niewielkie - o głębokości 15-20 m z wąską przymurną uliczką na tyłach o szerokości 2 metrów. Zamieszkiwali tu wówczas: aptekarz, rzemieślnicy różnych zawodów, a głównie złotnicy.
Pożar w 1607 roku zniszczył prawie wszystkie domy, odbudowa w wieku XVII - głównie w stylu późnego renesansu lub wczesnego baroku. Od czasów Zygmunta III pod numerem 6 znajdowała się przez ok. 200 lat, szkoła dla sierot bractwa św. Benona 
Domy murowane wznoszono od w. XVI. W połowie XVII wieku mieścił się tu zajazd wozów pocztowych (nr 10, hip. 186). 
W roku 1776 Engel prowadził na Krzywym Kole pierwszą w Warszawie drukarnię nut muzycznych, a na początku XIX wieku działała tu drukarnia Dąbrowskiego, Zawadzkiego i Rakoczego. W 1790 mieszkało tu prawie 600 mieszkańców co może świadczyć nawet o przeludnieniu na tej ulicy.
Zamieszkiwali tu: urzędnicy, wojskowi, nauczyciele i rzemieślnicy, kupcy oraz szynkarze. Mieszkało tu aż 7 muzyków i organistów (m.in. Jan Stefani autor muzyki do "Krakowiaków i Górali"), a także rzeźbiarz królewski Lebrun autor posągów w Łazienkach i Zamku
Zabudowa zniszczona 1944, odbudowana 1951-57. 
Połączone między sobą podwórza strony nieparzystej, wspólne z podwórzami kamienic Strony Dekerta Rynku, tworzą częściowo lapidarium Muzeum Historycznego m. st. Warszawy.


Rysunek Józefa Ejsmonta
"Podwórze poczty na Krzywym Kole"

Tu znajdowała się pierwsza poczta warszawska ok. 1790 roku.
Przesyłki odchodziły wtedy z Warszawy 4-5 razy w tygodniu. Z Krzywego Koła placówkę pocztową przeniesiono na ul. Dziekańską, która od trąbki pocztowej zmieniła nazwę na Trębacką. Ulica istnieje do dziś, tylko poczty już tam nie ma.

 

Strona główna  

Copyright © 2002-2010 Marek Lewandowski
opracowanie M. L.    0 501-153-348 lef@post.pl