Historia
Rynku Starego Miasta
Rynek o wymiarach 73 x 90 m został wytyczony przy lokacji miasta na przełomie XIII i XIV w. Jego najdłuższy bok (zachodni) to główny trakt komunikacyjny biegnący ulicą Świętojańską i Nowomiejską. Najważniejszym elementem Rynku był murowany ratusz wymieniany w dokumentach już w 1429 r. Usytuowany był nieco na południe od środka Rynku. Kilkakrotnie był przebudowywany i rozbudowywany w XVI-XVII w. z budowli gotyckiej w renesansową, barakową i klasycystyczną.
Obok siedziby władz miejskich znajdował się mały budynek wagi, a dookoła ratusza stały drewniane stragany oraz murowane kramy i jatki. Między ratuszem, a pn. i pd. istniały zbiorniki na wodę (rząpie), którą doprowadzano wodociągiem z ujęcia przy ul. Długiej (przez Wąski Dunaj). Obok pn.-zach. narożnika Rynku, w pobliżu wylotu ul. Nowomiejskiej, stał pręgież, a obok pn.-wsch. żelazna klatka na przestępców (ustawiona w 1640).
Zabudowę handlową uporządkowano w 1701 wznosząc wokół ratusza murowane kramy o jednolitej architekturze (wg proj. Tylmana z Gameren). W końcu XVIII usunięto pręgierz , a ok. 1810 klatkę na przestępców. Ratusz, wagę i kramy rozebrano w 1817.
W 1855 na środku Rynku na sztucznej skale z wodotryskiem stanął pomnik Syreny dłuta Konstantego Hegla, otoczony straganami urządzonego tu targowiska. W 1912 targowisko zlikwidowano, w 1914 Syrenę ustawiono na nowym cokole, w basenie z delfinami wyrzucającymi wodę.
Rynek - rok 1914
W 1928 rozebrano pomnik Syreny i do 1931 r. rzeźba stała w magazynach pod wiaduktem mostu Poniatowskiego, potem na terenie Klubu Sportowego "Syrena" nad Wisłą, gdzie przetrwała wojnę mocno okaleczona pociskami.
W 1951 r. ustawiono ją w Centralnym Parku Kultury i Wypoczynku na Powiślu, a 1972 r. wróciła na Stare Miasto - tym razem na mury obronne. W 1999 r. znów ją przeniesiono na Rynek Starego Miasta. Dla bezpieczeństwa pomnika oryginalną rzeźbę przeniesiono do Muzeum Historycznego m.st. Warszawy, a na cokole umieszczono jej kopię z brązu. Odrestaurowano wówczas kamienice, które otrzymały nowe malowidła.
W przeciągu lat zmieniały się nazwy poszczególnych pierzei Rynku. W XVII-XVIII w. określane były wg stron świata lub jako strona pierwsza (zachodnia), druga (północna), trzecia (wschodnia), czwarta (południowa). Stronę północną nazywano także Miejską, południową - Zmkową, zachodnią - Wójtowską lub lewą, a wschodnią - prawą. W 1916 nadano poszczególnym pierzejom do dziś stosowane nazwy: Ignacego Wyssogoty Zakrzewskiego (pd.), Hugona Kołłątaja (zach.), Jana Dekerta (pn.), Franciszka Barssa (wsch.).
1944 - Wikipedia
Dwa miesiące zaciekłych walk powstańczych przyniosły Warszawie olbrzymie straty materialne. Zniszczeniu uległo wówczas 25% zabudowy lewobrzeżnej Warszawy. Stare Miasto zostało zburzone niemal w 100 procentach (w 1945 tylko jeden budynek, położony przy ulicy Długiej 6, nadawał się do użytku).
Zniszczenia z okresu powstania spowodowane były nie tylko ostrzałem artyleryjskim i nalotami lotniczymi, lecz również celowymi podpaleniami oraz wysadzeniami dokonywanymi przez oddziały niemieckie, które traktowały wypalanie całych kwartałów jako pełnoprawną metodę walki. Między innymi, już w pierwszych dniach powstania Niemcy rozmyślnie spalili Mariensztat.
Wielu z celowych zniszczeń nie można było w żaden sposób usprawiedliwić koniecznością wojenną. Mowa tu zwłaszcza o obaleniu Kolumny Zygmunta (2 września), rozjechaniu przez niemieckie czołgi płyty Grobu Nieznanego Żołnierza (4 września), czy wreszcie wysadzeniu w powietrze ruin Zamku Królewskiego (połowa września). Wkrótce po upadku Starego Miasta rozmyślnie spalono znajdujące się tam: Bibliotekę Ordynacji Zamojskiej (ul. Senatorska 37, 8 września), Archiwum Główne (ul. Długa 24), Archiwum Akt Dawnych (ul. Jezuicka 4) oraz Archiwum Skarbowe (ul. Podwale 5). Zagładzie uległo od 80% do 100% przechowywanych tam zasobów archiwalnych.
Do odbudowy zabytkowych kamienic szczególnie w obrębie Starego Rynku przystąpiono bezpośrednio po wojnie. I etap zakończono w 1953 r. Za całkowite zamknięcie odbudowy uważa się odbudowę Zamku Królewskiego.
Dokładny opis opracowało Muzeum Warszawy
Rynek Starego Miasta - lata 60-te XX w.